Þjónusta í boði


Miðlun

Hægt er að nálgast skjöl sveitarfélaga og ungmennafélaga hér á vefnum

Skjalaskrár

Skjalaskrár og greinargerðir eru aðgengilegar á lestrarsal safnsins og á vefnum

Ráðgjöf

Héraðsskjalasafnið veitir ráðgjöf og sinnir eftirliti með skjalavörslu

Afhendingar

Starfsmenn leiðbeina og aðstoða við afhendingar skjala á héraðsskjalasafnið

Skilaskylda

Sveitarfélögin í Árnessýslu og stofnanir þeirra afhenda skjöl sín á skjalasafnið

Afgreiðslutími


Mánudaga 10:00 til 16:00

Þriðjudaga 10:00 til 16:00

Miðvikudaga lokað

Fimmtudaga 10:00 til 16:00

Föstudaga 10:00 til 16:00


Staðsetning

Við erum við Austurvegi 2, 800 selfossi

Spurningar? Hafðu samband


Hringdu, sendu okkur tölvupóst eða hafðu samband á Facebook síðu safnsins

482 1259

Aðgengi að skjölum


Að jafnaði gildir sú regla að öllum er heimill aðgangur að skjölum í vörslu héraðsskjalasafnsins. Á þessu eru nokkrar undantekningar sem flestar lúta að almannahagsmunum og persónuvernd einstaklinga. Skjöl sem innihalda upplýsingar um persónulega hagi einstaklinga eru ekki opin/aðgengileg öðrum en þeim er málið varðar, fyrr en að 80 árum liðnum frá myndun skjalanna. Sjá nánar Upplýsingalög nr. 140/2012, Lög um opinber skjalasöfn nr. 77/2014 og Lög um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga nr. 77/2000.

Reglur á lestrarsal og um afritun


Reglurnar taka mið af reglum Þjóðskjalasafns Íslands fyrir gesti á lestrarsal frá 20. janúar 2010.

Við komu á lestrarsal skulu gestir skrá nafn sitt í gestabók.

Aðgangur að skjölum getur verið takmarkaður skv. lögum.

Einungis ein skjalaaskja má vera opin í einu til að koma í veg fyrir að innihald ruglist. Halda skal innihaldi askja og röð skjala óbreyttri. Öllum gögnum skal að lokinni notkun skila til starfsmanna.

Gæta skal fyllstu varkárni í meðferð skjala: Aðeins má nota blýanta, ekki penna á lestrarsal. Ekki má skrifa í skjöl eða merkja þau t.d. með límmiðum. Ekki má beygla skjöl eða brjóta á hrygg. Ekki má nota skjöl sem undirlag eða stafla opnum bókum hverri ofan á aðra. Ekki má láta bækur hvíla á borðbrún eða í kjöltu sér. Tilkynnið skjalavörðum um skemmd skjöl eða ef röð skjala virðist röng.

Heimilt er að ljósmynda skjöl með myndavél, brjóti það ekki í bága við lög sbr. Upplýsingalög nr. 140/2012 og Lög um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga nr. 77/2000. Ávalt skal þó fá samþykki skjalavarða áður en skjöl eru ljósmynduð. Ekki má mynda skjöl sem innihalda viðkvæmar persónuupplýsingar.

Gæta skal fyllstu varúðar við myndatökuna og gæta þess að skemma ekki skjöl eða bækur með þvingunum eða öðrum hætti. Ekki reyna að slétta blaðrönd sem er trosnuð (rifin og slitin) eða beygluð. Hafa skal samband við skjalavörð í slíkum tilvikum. Ekki má nota leifturljós við myndatöku.

Ekki má mynda skjöl sem eru varin af höfundarréttarákvæðum svo sem ljósmyndir með höfundarnafni.

Ekki má trufla aðra gesti með samtölum eða öðrum hávaða. Óheimilt er að tala í síma á lestrarsal.

Brot á reglum þessum getur varðað banni við aðgang að lestrarsal.

Pantanir og afgreiðsla skjala


Pöntunum og afgreiðslu skjala á lestarsal er sinnt jafn óðum. Meginreglan er að ekki þarf að panta skjöl fyrirfram. Á þessu geta þó verið undantekningar ef um mikið magn skjala er að ræða eða ef skjölin eru varðveitt í fjargeymslum safnsins. Þá eru skjölin afgreidd næsta dag.

Héraðsskjalasafninu er heimilt að lána skjöl í opinber skjalasöfn, bókasöfn eða rannsóknarstofnanir. Ekki er heimilt að lána einstaklingum skjöl. Forstöðumaður þess safns/stofnunar, sem óskar eftir skjölum í millisafnalán, er ábyrgðaraðili vegna skjalalána. Skjölin skulu geymd á öruggum stað, þar sem ábyrgðaraðili/ starfsmenn safnsins hafa einir aðgang. Notandi má einungis nota skjölin á vöktuðu svæði og umgangast þau samkvæmt reglum sem gilda á lestrarsal Héraðsskjalasafns Árnesinga. Ljósmyndun, skönnun, ljósritun eða önnur afritun skjala skal háð reglum Héraðsskjalasafns Árnesinga.

Aðgengi að skjölunum skal miða við einn notanda. Ef aðrir en sá sem í upphafi kom beiðninni á framfæri biðja um afnot, skal hafa samband við Héraðsskjalasafn Árnesinga. Að jafnaði eru ekki lánaðar fleiri en 8 til 10 skjalaöskjur hverju sinni. Útlánstími skal að jafnaði vera á bilinu 1-3 mánuðir. Hægt er að framlengja útlánstíma og skal það gert með formlegum og sannanlegum hætti. Kostnaður vegna flutnings skjala greiðist af lántökusafni.

Reglur þessar byggjast á 25.-33. gr. laga nr. 77/2014 um opinber skjalasöfn og miða að því að tryggja öryggi skjalanna og þar með framtíðarvarðveislu þeirra og notkun.

Gjaldskrá og höfundaréttur


Gjaldskrá Héraðsskjalasafns Árnesinga tekur mið af gjaldskrá Forsætisráðneytis nr. 306/2009 og gjaldskrá Myndstefs og tekur til ljósritunar á skjölum, sölu ljósmynda og myndaleigu, þ.e. birtingu mynda vegna sýninga og/eða útgáfu.

Ljósrit A4 - kr. 20, allt að 100 síður, en kr. 15 fyrir ljósrit af hverri blaðsíðu umfram það.

Ljósrit A3 - kr. 30 fyrir hverja blaðsíðu.

Ljósmynd á pappír - Stærð 10 x 15 sm 1.800 kr.

Ljósmynd á pappír - Stærð 13 x 18 sm 2.100 kr.

Ljósmynd á pappír - Stærð 18 x 24 sm 3.400 kr.

Ljósmynd á pappír - Stærð 21 x 30 sm 4.100 kr.

Myndaleiga tekur til útgáfu, t.d. bóka sem birtingu mynda á sýningum, söguskiltum o.þ.h.

Ljósmynd í höfundarétti 12.450 kr. Ljósmynd sem fallin er úr höfundarétti 6.300 kr.

Myndvinnsla s.s. skönnun, stækkun og litgreining umfram það sem getið er að ofan þarf að greiða sérstaklega fyrir.

Héraðsskjalasafn Árnesinga fer með höfundarétt á ljósmyndum á vef safnsins nema annað komi fram. Lánþegi hefur aðeins rétt til að birta mynd einu sinni og þá er óheimilt að framselja mynd til birtingar. Myndir á myndasetur.is eru höfundaréttarvarðar. Fjölföldun og/eða birting er óheimil án skriflegs leyfis. Birting og dreifing á myndum til einkanota, þ.e. á myndum sem eru keyptar er óleyfileg.

Við birtingu mynda frá Héraðsskjalasafni Árnesinga skal ávalt geta ljósmyndara og hvaðan myndirnar eru fengnar sbr. sæmdarrétt ljósmyndara o.s.frv. Óheimilt er að breyta verki höfundar eða birta það með þeim hætti eða í því samhengi, að skert geti höfundarheiður hans eða höfundarsérkenni sbr. 4 gr. Höfundalög nr. 73/1972.

Mennta- og menningarmálaráðuneyti fer með höfundaréttarmálefni, sbr. 10.gr reglugerðar nr. 3/2004 um Stjórnarráð Íslands. Höfundaréttur er skilgreindur í höfundalögum sem eignarréttur höfundar á verki með þeim takmörkunum, sem í lögunum greinir. Höfundaréttur á m.a. við um ljósmyndalist og ljósmyndir, sama á hvern hátt og í hvaða formi myndir eru birtar, sbr. 1 gr. laga nr. 73/1972.

Um skjalasafnið


Héraðsskjalasafn Árnesinga var stofnað 15. nóvember 1985. Umdæmi safnsins er Árnessýsla og sveitarfélögin innan sýslunnar sem eru átta talsins: Bláskógabyggð, Flóahreppur, Grímsnes- og Grafningshreppur, Hrunamannahreppur, Hveragerðisbær, Skeiða- og Gnúpverjahreppur, Sveitarfélagið Árborg og Sveitarfélagið Ölfuss.

Hér eru upplýsingar um starfsmenn, stjórn og sögu safnsins.

Starfsmenn og stjórn


Þorsteinn Tryggvi Másson, héraðsskjalavörður

Sævar Logi Ólafsson, skjalavörður

Jóhann Ólafur Sigurðsson, ljósmyndaverkefni

Stjórn Héraðsskjalasafns Árnesinga er skipuð af Héraðsnefnd Árnesinga BS.Stjórnarformaður skjalasafnsins situr jafnframt í framkvæmdastjórn Héraðsnefndar Árnesinga BS.

Sveinn S. Steinarsson, stjórnarformaður.

Kjartan Björnsson, varaformaður.

Svanhvít Hermannsdóttir, ritari.

Skýrslur


Ársskýrsla 2015

Ársskýrsla 2014

Ársskýrsla 2013

Ársskýrsla 2012

Ársskýrsla 2011

Ársskýrsla 2010

Héraðsskjalaverðir eiga hver fyrir sig skv. 9.gr reglugerðar um héraðsskjalasöfn nr. 283/1994 að gefa þjóðskjalaverði og rekstaraðilum árlega skýrslu um það sem bæst hefur í héraðsskjalasafn og um aðra markverða starfsemi þess. Eldri skýrslur eru aðgengilegar bæði í útprenti og sem pdf skjöl á skjalasafninu.

Saga


Á aðalfundi sýslunefndar Árnessýslu 6. og 7. júní 1985 var stofnsamþykkt Héraðsskjalasafns Árnesinga samþykkt og síðan undirrituð af þjóðskjalaverði 15. nóvember 1985 sem telst formlegur stofndagur héraðsskjalasafnsins. Undirbúning að stofnun Héraðsskjalasafns Árnesinga má þó rekja aftur til vorsins 1982 þegar félag áhugamanna um héraðssögu Árnessýslu var stofnað en meginmarkmið félagsins var að koma á fót héraðsskjalasafni. Skjöl voru þegar farin að berast skjalasafninu og þá hafði Bæjar- og héraðsbókasafnið einnig tekið við fjölda skjalasafna.

Sumarið 1985 var Finnur Magnússon ráðinn til að fara um sýsluna til að safna skjölum, afla upplýsinga og kynna skjalasafnið. Ári seinna var Inga Lára Baldvinsdóttir ráðin til að safna skjölum en Kristinn Júlíusson sá um móttöku. Pétur M. Sigurðsson sá um reikningshald. Í lok árs 1987 var óskað eftir því að starfsemi safnsins yrði flutt í sýningarsal safnahússins við Tryggvagötu 23. Það gerðist á vormánuðum 1988. Erlingur Brynjólfsson gekk þá til liðs við skjalasafnið í hlutastöðu en Pétur og Kristinn hættu. Ekki var fastur starfsmaður við safnið á þessum tíma.

Vatnaskil urðu í rekstri skjalasafnsins árið 1990. Björn Pálsson sem tók þátt í stofnun áhugamannafélagsins, auk þess að vera fyrsti formaður stjórnar skjalasafnsins eftir að það fékk starfsleyfi, var ráðinn í hálfa stöðu sem héraðsskjalavörður. Þann 8. september 1991, á 100 ára afmæli Ölfusárbrúar, flutti skjalasafnið í gamla kaupfélagshúsið sem nú hýsir bæði Bókasafn Árborgar og Ráðhús Sveitarfélagsins Árborgar. Núverandi héraðsskjalavörður er Þorsteinn Tryggvi Másson, skjalavörður er Sævar Logi Ólafsson.

Hlutverk Héraðsskjalasafns Árnesinga er í meginatriðum tvíþætt. Skjalasafninu ber að varðveita skjöl sveitarfélaga sýslunnar, bæði hinna fornu hreppa, sem voru 18, og þeirra átta sveitarfélaga sem nú eru til staðar. En sveitarfélögum og undirstofnunum þeirra ber skylda til að afhenda safninu skjalasöfn sín. Skjalasafnið hefur eftirlitsskyldu gagnvart sveitarfélögunum og vinnur náið með starfsfólki sveitarfélagana að því að gera skjalavörslu þeirra öruggari, skilvirkari og ódýrari. Þetta er stjórnsýslulegt hlutverk skjalasafnsis. Þá ber skjalasafninu að varðveita og efla þekkingu á sögu Árnessýslu. Skjalasöfn félaga, fyrirtækja og ekki síst einstaklinga varpa ljósi á ýmsa þætti í sögu sýslunnar. Skjalasafninu tekur við einkaskjalasöfnum, skráir og tryggir aðgengi almennings að skjalasöfnunum. Þetta er hið menningarlega hlutverk skjalasafnsins.

Á héraðsskjalasafninu eru fyrst og fremst skjöl sveitarfélaganna í sýslunni og undirstofnana þeirra auk skjala frá fjölda félaga, fyrirtækja og einstaklinga. Yfir 350.000 ljósmyndir hafa borist skjalasafninu. Afhendingarnar frá byrjun eru tæplega 1.900 talsins. Héraðsskjalasafn Árnesinga geymir ómetanlegar heimildir um sögu héraðsins frá ofanverðri 19. öld og fram á þá 21.

Með nýjum lögum um opinber skjalasöfn nr. 77/2014 varð miðlun á safnkostinum hluti af lögbundnum verkefnum safnsins. Opnun á ljósmyndavef héraðsskjalasafnsins myndasetur.is vorið 2013 markaði tímamót. Forsagan nær aftur til haustsins 2010 þegar Héraðsskjalasafn Austfirðinga, Héraðsskjalasafn Árnesinga og Héraðsskjalasafn Skagfirðinga sóttu sameiginlega um styrk frá Alþingi til að vinna að skráningu ljósmynda í skjalasöfnunum og gera þær aðgengilegar. Styrkurinn sem sótt var um, var sem svaraði til upphæð fullra atvinnuleysisbóta auk launatengdra gjalda fyrir sex stöðugildi, tvö á hverju safni. Þá nutu söfnin fjárstyrks frá sveitarfélögum sem að þeim standa varðandi annan kostnað.

Vinna hófst þegar í byrjun árs 2011 með ráðningu starfsfólks og skipulagningu verkefnisins og héraðsskjalasöfnin gerðu með sér samstarfssamning í janúar 2011. Söfnin leituðu víða til að afla nauðsynlegra upplýsinga um viðurkennda staðla sem notaðir eru við skráningu ljósmynda, varðandi gæði skönnunar og varðveislu ljósmyndafilma til framtíðar. Undir lok árs 2011 var sótt um framhaldsstyrk til Mennta- og menningarmálaráðuneytis. Næstu fjögur ár, þ.e. 2011-2015 fékk verkefnið alls kr. 60.000.000 en upphæðinni var deilt jafnt niður á héraðsskjalasöfnin þrjú. Sveitarfélagið Árborg studdi verkefnið sérstaklega allt frá upphafi og þá studdi Menningarráð Suðurlands verkefnið frá 2011 til 2014.

Héraðsskjalasafninu innan handar frá upphafi þessa verkefnis var Gunnar Sigurgeirsson ljósmyndari sem fór um Suðurlandsundirlendið og víðar og ræddi við ljósmyndara og fjölskyldur ljósmyndara um mögulega afhendingu á myndum á héraðsskjalasafnið. Stærstur hluti þeirra ljósmynda sem núna eru á vefnum er tengjast heimsóknum Gunnars. Traust og tiltrú manna á verkefninu skipti miklu máli og ljóst að reynsla og þekking Gunnars skipti sköpum. Í kjölfarið afhentu Jóhann Þór Sigurbergsson, Sigurður Jónsson og Tómas Jónsson myndasöfn sín á héraðsskjalasafnið en þessi söfn eru hryggjarstykkið í ljósmyndasafninu ásamt ljósmyndasafni Ottó Eyfjörð sem var að fullu afhent 2015.

Skráning ljósmynda er samvinnuverkefni ljósmyndarana, starfsmanna skjalasafnsins og almennings. Fjölmargir einstaklingar hafa aðstoðað við skráningu með einum eða öðrum hætti og það bera að þakka. Alúð, þolinmæði og nákvæmni Tómasar Jónssonar við skráningu á myndasafni hans ber að þakka sérstaklega.

Myndasetur.is er gluggi inn í fortíðina og gefur okkur tækifæri á að skoða þróun byggðar og búsetuhátta á Suðurlandi.

Lög og reglugerðir


Héraðsskjalasafnið starfar eftir lögum um opinber skjalasöfn nr. 77/2014 og reglugerð um héraðsskalasöfn nr. 283/1994. Fjöldi annara laga og reglugerða hafa einnig áhrif á starfsemi safnsins og skilaskylda aðila. Þjóðskjalasafn Íslands setur reglur um skjalavörslu allra skilaskyldra aðila. Upplýsingar um gildandi reglur og eyðublöð skulu skilaskyldir aðilar í umdæmi Héraðsskjalasafns Árnesinga nálgast hjá starfsmönnum safnsins.

Lög um opinber skjalasöfn nr. 77/2014.

Reglugerð um héraðsskjalasöfn nr. 283/1994.

Upplýsingalög nr. 140/2012.

Lög um persónuvernd og meðferð persónuupplýsinga nr. 77/2000.

Stjórnsýslulög nr. 37/1993.

Sveitarstjórnarlög nr. 138/2011.